Mind the tax, czyli uwaga na podatki

 Nieodzownym elementem produkcji filmowej jest zapewnienie jej finansowania, a także umiejętne rozłożenie go w czasie, w toku produkcji  i zaplanowanie przepływów finansowych z tym związanych. W procesie planowania należy pamiętać o skutkach podatkowych niektórych podejmowanych działań, które – nieprzewidziane – mogą zachwiać procesem produkcyjnym, a dobrze zaplanowane – znacząco go usprawnić.

Otrzymanie finansowania zewnętrznego, co do zasady, może wiązać się z powstaniem przychodu na gruncie podatku dochodowego, co z kolei – w zależności od momentu, w którym konieczne będzie rozpoznanie tego przychodu – może prowadzić do konieczności zapłaty podatku już w trakcie procesu produkcyjnego.

Co istotne, przychód na gruncie podatku dochodowego może powstawać w różnych momentach – w zależności od sposobu/rodzaju finansowania, momentu jego otrzymania, każdorazowo przeanalizowanych warunków jego przyznawania i otrzymywania, jak również w zależności od świadczeń wzajemnych ze strony producenta. To z kolei może mieć istotny wpływ na cash flow całego projektu, dlatego też już na etapie zarówno planowania finansowego produkcji filmowej, jak również na kolejnym etapie – tworzenia i zawierania umów dotyczących różnych sposobów finansowania produkcji warto prześledzić, jakie skutki podatkowe, i w którym momencie powstaną, tak by przeciwdziałać potencjalnym zachwianiom płynności finansowej w trakcie produkcji.

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń.

W pewnym uproszczeniu można wskazać, że podatek dochodowy od osób prawnych obejmuje swoim zakresem wszelkie wpływy majątkowe powstałe przy prowadzeniu działalności gospodarczej, a także otrzymane z innych tytułów.

Z kolei z zagadnieniem powstania przychodu ze świadczeń nieodpłatnych należy zmierzyć się zawsze wtedy, gdy podatnik otrzymuje bez obowiązku świadczenia wzajemnego rzeczy lub prawa bądź inne świadczenia lub też możliwość korzystania z rzeczy, lub praw (w szczególności ze środków pieniężnych).

Dotacja PISF

Polski Instytut Sztuki Filmowej (PISF) dofinansowuje przedsięwzięcia w formie dotacji, a w odniesieniu do przedsięwzięć z zakresu przygotowania projektów filmowych i produkcji filmów również w formie udzielenia pożyczki lub poręczenia.

W świetle generalnej zasady otrzymane dotacje/dofinansowania podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym w momencie ich faktycznego otrzymania.

Praktyka rynkowa pokazuje, że rozliczanie dotacji PISF na gruncie podatku dochodowego może przysparzać trudności – szczególnie w sytuacji, gdy mamy do czynienia z rozciągniętą w czasie produkcją i odległymi od siebie momentami a) otrzymania dotacji i b) ponoszenia wydatków. W ocenie organów podatkowych może to prowadzić do konieczności rozpoznawania przychodu z dotacji (i w rezultacie niejednokrotnie zapłaty podatku dochodowego) w okresach sprawozdawczych innych niż te, w których ponoszone są wydatki zaliczane do podatkowych kosztów uzyskania przychodu.

Cash rebate

Wsparcie z PISF w postaci cash rebate również stanowi przychód na gruncie podatku CIT, przy czym, z uwagi na odmienny od dotacji z PISF sposób przyznawania, przekazywania i możliwości dysponowania przyznanymi środkami, wsparcie w tej formie wydaje się dawać podatnikom nieco więcej możliwości zgodnego z literą prawa, „regulowania” momentu powstania przychodu podatkowego,  co niewątpliwie może ułatwiać zarządzanie „rachunkiem podatkowym” produkcji filmowej.

Nieodpłatne świadczenia i darowizny przekazane producentom

Otrzymując darowiznę (w formie pieniężnej) lub jakiekolwiek inne świadczenie nieodpłatnie (niepieniężne, np. nieodpłatne udostępnienie wizerunku, lokacji zdjęciowej itp.), obdarowany producent – gdy nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego – co do zasady zobowiązany będzie do rozpoznania powstałego w ten sposób przychodu i zapłaty podatku dochodowego.

Wartość takiej darowizny/świadczenia nieodpłatnego należy określić na poziomie rynkowym (a w przypadku darowizny pieniężnej – w kwocie tej darowizny).

Koprodukcja

Sytuacja, w której koproducent wnosi wkład finansowy  lub rzeczowy w zamian za nabycie udziału w prawach do filmu, traktowana jest jako wzajemne świadczenie pomiędzy stronami umowy koprodukcyjnej, tj. producentem i koproducentem. Innymi słowy, taką sytuację można potraktować jako odpłatne świadczenie usług, polegające na przekazaniu na rzecz koproducenta współudziału w autorskich prawach majątkowych zaś wynagrodzenie za tę usługę będzie stanowić:

1. otrzymany przez producenta od koproducenta wkład finansowy (wysokość wkładu finansowego jest w takim przypadku zapłatą ceny za określony udział w prawach) bądź
2. wartość wnoszonego w zamian za prawa wkładu rzeczowego (w efekcie czego dochodzi do potrącenia wzajemnych należności).

Z chwilą wniesienia wkładu finansowego/wkładu rzeczowego koproducent nabywa współudział w autorskich prawach majątkowych do filmu, zaś zdarzenie takie skutkuje powstaniem przychodu dla producenta na gruncie podatku CIT, na zasadzie analogicznej, jak w przypadku zbycia udziału w prawach.

Pamiętać jednak należy, w zależności od ustaleń stron, że moment przeniesienia udziału w prawach może mieć kluczowe znaczenia dla prawidłowego momentu rozpoznania przychodu podatkowego.

Inwestycja w produkcję filmową

Kolejną popularną formą pozyskiwania finansowania jest model inwestycyjny, który sprowadza się do zaangażowania określonej kwoty środków pieniężnych w zamian za zwrot wkładu i prawo do udziału w zyskach z eksploatacji filmu (bez nabywania praw autorskich do filmu).

Strony dysponują dużą swobodą przy ustaleniach biznesowych w odniesieniu do wkładu inwestycyjnego, jego zwrotu i partycypacji w zyskach (i wynikających z tych ustaleń ryzyk).

Przepisy w zakresie podatku dochodowego nie regulują wprost takiego zagadnienia i w rezultacie mogą pojawiać się wątpliwości co do określenia momentu powstania przychodu w takim przypadku po stronie producenta w związku z otrzymaną kwotą inwestycji.

Moment, w którym producent otrzymuje środki tytułem wkładu inwestycyjnego, wydaje się, nie powinien być postrzegany jako definitywne przysporzenie po jego stronie (przynajmniej do momentu rozliczenia inwestycji, zwrotu – lub nie – zainwestowanych środków i wypłaty ewentualnych zysków), w konsekwencji czego nie powinien skutkować powstaniem przychodu na gruncie przepisów o podatku dochodowym, w momencie ich otrzymania.

Niemniej znane nam są praktyki organów podatkowych, w których ocenie już na moment otrzymania takiego wkładu po stronie otrzymującego środki powstaje przychód podatkowy, w rezultacie czego uzasadniona jest ostrożność przy zawieraniu umów inwestycyjnych i każdorazowa analiza postanowień takiej umowy oraz mogących pojawić się skutków podatkowych.

Jaki z tego bilans?

Podatki… proste nie są. Co więcej, jak pokazuje praktyka, ten sam przepis podatkowy może być różnie interpretowany przez organy na przestrzeni lat. Chcąc te niepewności i wątpliwości ograniczać i minimalizować, czasem warto rozważyć wystąpienie z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dla potwierdzenia prawidłowości podatkowej kwalifikacji określonego zdarzenia (pamiętać przy tym należy, że ochrona, którą daje uzyskana w ten sposób interpretacja chroni tylko wnioskodawcę).